به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 
  • مشخصات دریاچه گهر دورود

دریاچه گهر
 
دریاچه گهر بزرگ (کله گهر) زیباترین دریاچه کوهستانی ایران به شمار می رود.
  
مقدمه :
 
در دامنه اشترانکوه، دریاچه های دائمی و شیرین گهر بالا و گهر پایین گسترده شده اند. این دریاچه از ذوب برف های اشترانکوه و انباشت آب آن در پشت سد طبیعی ایجاد شده است. فراوانی نسبی آب های ورودی به این دریاچه باعث می شود سرریز آب آن به دریاچه پایینی (بزرگ) بریزد. این دریاچه همانند آبگیر بزرگی است که از چشمه ها وآبشارها و سرابها سیراب و در تابستان و زمستان راکد می ماند وبیشتر سطح دریاچه زمستان کاملا یخ می بندد و چشم انداز زیبا و خاصی را به گهر میبخشد. دریاچه گهر در مرکز منطقه حفاظت شده اشترانکوه در بخش انتهایی تنگ تاپله قرار گرفته است. تنگ تاپله دره ای است در جهت شمال شرقی(جنوب شرقی) که اطراف آن را کوههای اشترانکوه فراگرفته است. زیبایی خیره کننده و چشم اندازهای بدیع دریاچه سبب شده هر ساله با وجود سختی راه، انبوهی از مردم لرستان، استانهای اطراف و دیگر نقاط کشور، با پای پیاده یا سواره به دیدن دریاچه و زیبایی های آن بروند و چند روزی از اوقات فراغت خود را در آنجا سپری کنند. این دریاچه در نزد کشورهای خارجی بنام دریاچه ایران مشهور است.
تشکیل دریاچه گهر (زمین لغزه کهن اشترانکوه) :
 
دریاچه گهر (29 کیلومتری جنوب خاور دورود) به احتمال زیاد در اثر وقوع یک زمین‌لرزه به بزرگای زیاد بوجود آمده است. درواقع، این دریاچه به واسطه بسته شدن دره توسط یک سنگ ریزش عظیم تشکیل گردیده است. دریاچه کوهستانی گهر که بر روی گسل اصلی امروزی زاگرس (بخش دورود) قرار دارد، بر پهنه رومرکزی زمین‌لرزه فاجعه بار دره سیلاخور در تاریخ 3/11/1287 هـ.ش با بزرگای 4/7=Ms منطبق است. بنابراین این دریاچه احتمالاً در اثر جنبش گسل دورود و رویداد یک زمین لغزش-سنگ ریزش تشکیل گردیده است.
 
مشخصات دریاچه ها :
 
دریاچه گهر بزرگ ( کله گهر ): در منطقه حفاظت شده اشترانکوه و در ارتفاع 2400 متری از سطح دریا قرار گرفته است. حداکثر عمق دریاچه به 28 متر و مساحت سطح آبی آن به حدود 100 هکتار می رسد. طول دریاچه اصلی گهر را1500 متر و عرض متوسط آن را بین 500  تا 800  متر برآورد کرده اند.
دریاچه گهر کوچک ( کره گهر ): ارتفاع آن از سطح دریا 2450 متر می باشد و مساحت تقریبی آن حدود 7 هکتار است. طول آن 500 متر و عرض آن حدود 150 متر است. حداکثر عمق آن نیز در حدود 4 متر می باشد.
راه دسترسی به دریاچه :
 
راهای ارتباطی به دریاچه تماما مالرو و بعضا پیاده رو است. برای رسیدن به منطقه زیبای اشترانکوه از تهران می‌توان به دو طریق اقدام کرد. اول: با قطار دورود. دوم: از طریق اتوبوس‌های دورود. دسترسی به دریاچه نیز از دورود به دو طریق امکانپذیر می باشد :
 
1- مسیر کوهنوردان : از دورود به طرف الیگودرز از کیلومتر 20 به روستای دربند می‌رسیم که دارای درختان و بیشه‌های انبوهی است. ادامه راه ما را به طرف ایستگاه دربند می‌رساند که پس از گذشتن از روی ریل راه‌آهن و عبور از پل رودخانه در نهایت به روستای تیون می‌رسیم (جاده آسفالت است). پس از پر کردن قمقمه‌ها از آب چشمه، راه صعود از کنار روستا و از مسیری پاکوپ ادامه یافته، کم‌‌کم ارتفاع می‌گیریم و سپس مسیر ما به سمت جنوب ادامه پیدا می‌کند. بعد از دو و نیم ساعت پیاده‌روی به کنار جویباری می‌رسیم که ادامه راه ما را به پناهگاه اول می‌رساند.
 
چشمه گل‌گل سیرابمان می‌کند، سپس با طی دو ساعت به چال کبود و پناهگاه دوم می‌رسیم که محل مناسبی برای شب ماندن است. در این محل رو به جنوب که می‌ایستیم (خلاف مسیر بالا آمده) سمت راست قله گل‌گل 4050 متر و سمت چپ قله سن‌بران 4150 متر و در روبرو یک هفتی مشاهده می‌شود که یخچال آن تا کف میدان ادامه دارد و دیده می‌شود. سمت چپ آن قله لایو قرار دارد. قله سن‌بران از یخچال سمت چپ با طی زمان حدود سه ساعت و قله گل‌گل نیز با قدری زمان کمتر صعود می‌شود و بهترین مسیر رسیدن به دریاچه است که با صعود قله گل‌گل به سمت قله لایو سرازیر شده (شرق)، نیم ساعتی بعد به محلی V شکل می‌رسیم که سمت راست ما دریاچه قرار دارد.
دهلیزی با شیبی تند و گاهاً یخ زده که با توجه به سنگی بودن اطراف آن کوچکترین اشتباه در انتخاب مسیر امکان بروز مشکل و یا حادثه را به دنبال دارد. بعد از این قسمت به مسیر شن اسکی می‌رسیم که باید کاملاً با احتیاط و حتماً نفرات پشت سر هم حرکت کنند (ریزش سنگ). در بهار تا اواخر تابستان مسیر دارای یخچال با شیب تند است که همراه داشتن کلنگ و یخ شکن و طناب لازم است. زمان رسیدن به دریاچه از نقطه V شکل، چهار ساعت است. در نزدیکی دریاچه آبشاری زیبا پذیرای ماست که خستگی راه را از تن زدوده و از کنار آن می‌توان به درختان زیبای بیدکنار دریاچه رسید که نوید رسیدن به نگین زاگرس را می‌دهد. بهترین فصل صعود، اواخر خرداد به بعد است که البته بستگی به بارش نیز دارد. برای تماشای لاله‌های واژگون(گل اشک) باید اواخر اردیبهشت به منطقه رفت
 
2- مسیر عمومی : راه اصلی آن از شهرستان درود با خودرو به گردنه دوش دراز - قریه درب آستانه (امام زاده شاه پیروانی) و دو راهی سراوند وچشمه تلمه زار است. بعد از جاده ماشین رو گردشگران پیاده باید به چشم دره- چشمه تلمه زار- گردنه گله چیره- بنار نر میون -گردنه پنبه کار دره نگار و سفید آب- بناره گهر به دریاچه دیدنی گهر میرسند. حرکت از محلی به نام سرچشمه (در حومه شهر دورود به فاصله حدود 20 کیلومتر) با ارتفاع 2365 متر از سطح دریا آغاز می شود. در مسیر رفتن از سرچشمه به دریاچه گهر باید مسافتی 18 کیلومتری را با فراز و نشیبی بسیار پیمود و از کنار دره نگار(نی گاه) و بالای گردنه پنبه کار  بگذریم و جالب است که در نهایت به دریاچه می رسیم که ارتفاع آن از سطح دریا 2360 متر است یعنی  تقریباً به اندازه ارتفاع مبدأ. مرتفع ترین نقطه مسیر، بالای گردنه پنبه کار با ارتفاع 2550 متر و پایین ترین نقطه چشمه پنبه کار در پایین گردنه با ارتفاع 1950 متر می باشد. دریاچه در دامنه جنوبی اشترانکوه و قله سن بران قرار دارد. دریاچه دیگری در بالادست این دریاچه قرار دارد که به دریاچه بالا یا دریاچه کوچک یا دریاچه دوم موسوم است که در حال از بین رفتن است و برای رسیدن به آن باید حدود 2 ساعت پیاده روی کرد
امکانات اطراف دریاچه :
 
دریاچه دارای کمپ استقرار محیطبان جهت حفظ گونه های زیست محیطی منطقه و صدور پروانه یک روزه ماهیگیری می باشد. همچنین نیروی انتظامی نیز در منطقه حضور دارد. جدیدأ شهرداری شروع به ساخت سکوهایی برای استقرار گردشکران نموده است که مورد انتقاد برخی از مسئولین محیط زیست قرار گرفته است. همچنین چند سرویس بهداشتی نیز در منطقه احداث شده است.
 
پوشش گیاهی منطقه :
 
68 گونه انحصاری گیاهی در منطقه حفاظت شده اشترانکوه در استان لرستان وجود دارد. در جریان اجرای طرح شناسایی و برررسی تنوع زیستی و عرصه‌های طبیعی مناطق حفاظت شده استان لرستان، کارشناسان، بیش از 600 گونه گیاهی در منطقه حفاظت شده اشترانکوه شناسایی کردند. در حدود 53 گونه درخت و درختچه نیز در این منطقه حفاظت شده شناسایی شده‌اند که برخی از آنها از خواص دارویی و طبی نیز برخوردارند. پوشش گیاهی آن بیشتر ازگونه های زرشک، شیرخشت، سیب وحشی، گردو، بید، دافته، شنگ، ارژن، انجیر، گون، گز، بادام وحشی و در قسمت بالا دست دریاچه بزرگ و دریاچه کوچک درختهای اورس، ارجن و بید پراکنده است.
لاله واژگون
جانوران منطقه :
 
حوضه استحفاظی و حفاظت شده شهرستان‌های دورود، ازنا و الیگودرز استان لرستان (اشترانکوه) شامل 98 هزار و 250 هکتار وسعت می باشد. اشترانکوه‌ یکی‌ از مناطق‌ منحصر به‌ فرد استان‌ لرستان‌ است‌ که‌ به‌ لحاظ‌ برخورداری‌ از شرایط‌ ویژه‌ اکولوژیکی‌ و توپوگرافی‌ زیستگاه‌ مناسب‌ و مستعدی‌ برای‌ رشد و تکثیر وحوش‌ به‌ویژه‌ پستانداران‌ بزرگ‌ است‌ و به‌ همین‌ دلیل‌ از دیرباز به‌ عنوان‌ یک‌ شکارگاه‌ ممتاز، مورد توجه‌ عشایر و اعیان‌ و اشراف‌ بوده‌ است.
 
این‌ امر موجب‌ شد تا رشته‌ کوه‌ اشترانکوه‌ و دره‌ نی‌گاه‌ با نام‌ قرق‌ اختصاصی‌ تیان‌ (تیون) در سال‌ 1340 به‌ عنوان‌ منطقه‌ شکار ممنوع‌ و در سال‌ 1349 با افزودن‌ ارتفاعات‌ متعدد دیگر، (از جمله‌ سفیدکوه‌ بزرگ‌ و کوچک) به‌ محدوده‌ آن، منطقه‌ قرق‌ تیان‌ با عنوان‌ منطقه‌ حفاظت‌شده‌ اشترانکوه‌ شناخته‌ شود. وجه‌ تسمیه‌ این‌ نام‌ وجود نیم‌ دایره‌ چال‌ها و معابر خط‌الراءس‌ بین 4‌ قلل‌ منطقه‌ است‌ که‌ افراد محلی‌ آن را به‌ کوهان‌ و گردن‌ شتر شباهت‌ داده‌اند.
 
در سال‌ 1357 با ایجاد تغییراتی‌ در حد و حدود منطقه، کوههای‌ سفید کوه‌ بزرگ‌ و کوچک‌ با مساحت‌ 24 هزار هکتار از منطقه‌ اشترانکوه‌ منفک‌ و به‌ صورت‌ مجزا به‌ نام‌ پناهگاه‌ حیات‌ وحش‌ سفیدکوه‌ ازنا قرق‌ و شناخته‌ شد و مابقی‌ امروزه‌ از ارزشمندترین‌ مناطق‌ تحت‌ مدیریت‌ سازمان‌ محیط زیست‌ کشور محسوب‌ می‌شود.
 
پستاندارانی چون کل و بز، آهو، قوچ، خرگوش، شغال، روباه، گراز، گرگ، پلنگ، خرس قهوه‌ای و گربه وحشی را می توان از مهمترین گونه‌های شناسایی شده اشترانکوه به حساب آورد. گونه‌های پرندگان این منطقه حفاظت شده 195 مورد است که مهمترین آنها می توان به کبک دری، تیهو، شاهین اشاره کرد. همچنین 30 گونه از خزندگان و پنج گونه دوزیست نیز در این منطقه شناسایی شدند. انوع مارها چون افعی یا گرزه مار نیز در این منطقه زندگی می‌کنند.
 
ماهی ها :
 
از مهمترین ماهیهای این دریاچه میتوان به قزآلای رنگین کمان و قزل آلای خال قرمز اشاره کرد.
 
1- قزل آلای خال قرمز (Brown Trout)
2- قزل آلای رنگین کمان (Rainbow Trout)
 ماهی قزل آلای رنگین کمان
3- زردپر (Barbe Fish)
ماهی زردپر
دریاچه گهر ( نگین اشتر انکوه )

دریاچه گهر از زیباترین دریاچه های کوهستانی إیران است که در 121 کیلو متری شرق استان لرستان به مرکزیت خرم آباد ودر 35 کیلومتری جنوب شرقی شهر در ود واقع گردیده است این دریاچه همچون نگینی در مرکز منطقه حفاظت شده اشتر انکوه با مختصات جغرافیایی N33.31297 E49.27633 : 49 درجه و 16 دقیقه تا 9 درجه و 17 دقیقه طول شرقی و تا 33 درجه و 18 دقیقه عرض شمالی در ارنفاع 2350 متری از سطح در یای آزاد قرار گرفته است و شامل 2 بخش بنام های گهر بزرگ ( کله گهر ) و گهر کوچک ( کره گهر ) میباشد . وسعت : دریاچه گهر بزرگ حدود 100 هکتار و عمق دریاچه بین 4 تا 28 متر و عرض آن بین 400 تا 800 متر و طول آن 1500 متر میباشد میزان بارش سالانه در منطقه حدود 931 میلی متر است که بیشتر بصورت بارش برف میباشد در سالهای پر برف سطح دریاچه یخ بسته و مناظر زیبا و بدیعی را برای علاقه مندان به طبیعت و گردشگران بوجود می آورد موقعیت دریاچه گهر محصور شده در بین رشته کوههای اشترانکوه که از سمت شمال به قله ازنا در- کول شاکول-دره دایی – قله سن بران –از شمال غرب به کوه گزر سون و پریز کوه بزرگ از شمال شرق به پریز کوه کوچک – از جنوب شرق به کوه تخت کالا و در ارتفاعات دره دزد ون از جنوب به ارتفاعات اسینه ودر جنوب غربی به کوه گولک واز شرق به قله همایون و مالره محدود میشود . بسیاری از کوهنوردان در تمامی فصول سال به قلل مرتفع این کوهها : از جمله قله های متنوع اشترانکوه –کولورید- کوله لایو- گل گل –سن بران – پل پازن پیر – تخت شاه – فیال سون – میرزایی- کوله جنون – همایون - صعود میکنند. پوشش گیاهی : بلوط –بید- بادام -پسته وحشی -گلابی وحشی- چنار –نارون- بلوط مازو -و دار گردو- انجیر- زبان گنجشک- سیب- زالزالک- ارژن- کنار کهور- انار- گز- و مو ی وحشی میباشد مراتع مرغوب شامل خانواده غلات و بقولات و چتریان و لاله های واژگون- گل شقایق -زنبق - و لاله وحشی تاج خروسی و اختر میباشند ومحصولاتی که از این مراتع بدست میایند عبارتند از موسیر –گز انگبین- کتیرا - و نی جلبک -آویشن علف گاو زبان- حیات وحش :  منطقه حفاظت شده اشترانکوه با حیات وحش متنوع شامل حیواناتی است از قبیل – بز قوچ - آهو – کل – پلنگ – گرگ – گراز – خرس قهوه ای – کفتار – روباه - شغال - خرگوش و انواع پرندگان مانند عقاب - کبک – شاهین- تیهو – ودیگر پرندگان بومی هستنند . مار ماهی- لاک پشت- قوربا غه – ماهی قزل الای رنگین کمان و ماهی خال قرمز- در این دریاچه زیست میکنند جاذبه های دریاچه : واقع شدن دریاچه در ارتفاع 2350 متری از سطح دریای آزاد محصور بودن آن در میان کوهساران اشترانکوه رویش متنوع گلها و گیاهان دارویی – کوهنوردی - ماهی گیری با قلاب- شنا - قایق رانی دیدن حیات وحشی - راه پیمایی در کنار دریاچه از جمله جذابیت هایی است و خاطرات خوشی را برای هر باز دید کننده ای بیا دگار خواهد گذاشت . بهترین زمان بازدید از دریاچه از اواخر بهار و اواسط تابستان است . در کنار دریاچه گهر امکاناتی چون سرویس بهداشتی و پاسگاه نیروی انتظامی و پاسگاه محیط زیست کمپ موقت تابستانی هلال احمر با 30 چادر برفراخته و اجاره دادن چادر ها وپتو ها به گردشگران مستقر میباشند . قسمتی از حاشیه دریاچه دارای سیستم روشنایی از طریق باطری های خورشیدی بوده وآب شرب نیز توسط لوله از چشمه کشیده شده استراه های دسترسی به دریاچه : از مسیر درود بطرف روستای کوچک درب آ ستانه ( امامزاده پیر والی ) و سپس چشمه خیه ( خرم ) است . از شهر درود تا چشمه خیه حدود 17 کیلومتر جاده آسفالته است واز چشمه خیه تا دریاچه گهر 18 کیلو متر مسافت مالرو است کسانی هم که مایل باشند میتوانند باچهار پایانی مثل قاطر و الاغ نیز که توسط افراد بومی جهت حمل بار ویا سواری کرایه میدهند به دریاچه بروند. بیشترین جاذبه های دریاچه حضور گله های 30 الی 40 نفری گراز های وحشی در ساعات 11 شب به بعد است که از کنار رودخانه به محدوده دریاچه می ایند و از کنار و لابلای چادر های برافراخته گردشگران جهت رفع گرسنگی و خوردن مواد غذایی بجا مانده تا صبح رفت و آمد میکنند و می توان از داخل چادر و یا بالا رفتن از درختان به تماشای این گرازها پرداخت و لذت برد و به جهت احتیاط و حمله ور شدن گراز ها زیاد نباید به انها نزدیک شد و اگر هم نان ا ضافی به همراه داشته باشی میتوانی برایشان بریزی تا بخورند . نقاط ضعف : ازمحل پارکینگ اتومبیل تا در یاچه حدود 18 کیلومتر و به فاصله 4 الی 4.5 ساعت در میان کوه ها و دره ها باید پیاده روی نمود ودر این مدت هیچ گونه ارتباط تلفنی ویا دسترسی به امکاناتی مثل جانپناه وسیله نقلیه امکان پذیر نمیباشد در طول مسیر هیچگونه امکانات رفاهی بهداشتی و یا جان پناه جهت محفوظ ماندن از حوادث طبیعی ( سرما گرما و برف و باران ) ویا انسانی وجود ندارد همچنین خطرحمله مسلحانه افرادی که بصورت راهزن در بعضی گردنه های منطقه مثل گردنه خدا قوت وجود دارد که از نزدیک ما شاهد این قضیه بوده ایم که طلا جات و وسایلهایی مثل موبایل و دوربین فیلم برداری و عکاسی و پول های 2 گروهی که بصورت خانوادگی راهی دریاچه بودند را گرفتند و برویشان اسلحه کشیدند و متاسفانه این عمل باعث میشود که ضربه بزرگی به صنعت گردشگری و توریسم وارد کند در صورتی که دریاچه گهردارای شهرتی نه تنها در ایران بلکه در سطح جهانگردی هم در حال مطرح شدن هست لازم به یاد آوری میباشد که مردم آن مناطق اکثریت دارای اسحله جنگی(کلاشینکف ) با مجوز و چه بدون مجوز هستند و مسولین باید امنیت منطقه را برای گردشگرا ن امن نمایند. - بعلت عدم پوشش حفاظتی پا سگاه نیروی انتظامی مستقر در کنار دریاچه و نبودن امکانات در نیروی انتظامی مثل وسیلیه نقلیه مناسب جهت تعقیب نمودن راهزنان در واقع نیروی انتظامی مستقر در آن بیشتر جنبه نمادی دارد  ودر عمل هیچ گونه کار آیی ندارد و حضور آنان مثل بقیه گردشگرانی هست که در محوطه دریاچه بسر میبرند و از آب وهوای دریاچه لذت میبرند . حال برای کارآیی و بهینه سازی اینکار میتوان از این طرح پیشنهاد ی استفاده نمود . بعنوان مثال : از هر گردشگری عبوری ، از منطقه ‏، پاسگاه محیط بانی،که در مبدا وجود دارد میتواند ورودیه ای گرفت وجهت امنیت گردشگرا ن هزینه کرد موتوری خریداری و از آن جهت گشت نیروهای انتظامی و پوشش دادن مسیر طولاتی جاده استفاده نمایند - هیچگونه کار فرهنگی در طول مسیر ویا در کنار دریاچه انجام نشده است جادارد در طول مسیر تابلو هایی به این مظمون(از ریختن زباله در طوال مسیر خودداری نمایید و یا حداقل زباله های خود را در زیر خاک دفن نمایید ). ویا حدا قل در طول مسیرهر 1 کیلومتر یک زباله دان نصب نمایند تا رهگذران مجبور به ریختن زباله هاب خود در مسیر راه نباشند و محیط زیست را آلوده نکنند . ویا تابلو هایی به این مضمون میتوان در کنار دریاچه نصب نمود : (جهت آرامش خود ودیگر گردشگران و آرامش حیات وحش از إیجاد سر صدا جدا خود داری نمایید ) هیچگونه امکانات و کمکهای اولیه در محدوده دریاچه وجود ندا رد چنانچه کسی دچار آسیب یا بیماری گردد باید ساعت ها آنهم با پای پیاده این مسیر را بناچار طی کند . خصوصیات مردمان لرستان : مردمانی خونگرم زحمت کش و سخت کوش و غیور ی میباشند ولی متاسفانه در فقر فرهنگی و اقتصادی بسر میبرند در صورتی که بهترین جاذبه های طبیعی وگردشگری و مناطق باستانی در این منطقه قراردارد و میتوان از طریق   گردشگران و ، جذب توریسم اقتصاد این منطقه را رونق بخشید.